Bij het aanleggen van bestrating, een oprit, een fundering of een terrein is het belangrijk dat het afschot klopt. Een verkeerd ingesteld afschot kan ervoor zorgen dat regenwater blijft staan, de ondergrond niet goed aansluit of hoogteverschillen ontstaan die later lastig te corrigeren zijn.
Maar hoe bereken je het juiste afschot? Hoe meet je een bestaande helling? En wanneer gebruik je een gewone bouwlaser of juist een dubbel-afschotlaser?
In dit artikel leggen we uit hoe afschot werkt, hoe je het berekent en hoe je met professionele meetapparatuur nauwkeurig een helling kunt uitzetten.
Wat is afschot?
Afschot is de helling van een oppervlak ten opzichte van een horizontaal vlak. Het wordt vaak toegepast om water in een bepaalde richting af te voeren, bijvoorbeeld bij bestrating, terrassen, wegen en bedrijfsterreinen.
Afschot wordt meestal uitgedrukt in een percentage.
Een afschot van 1% betekent dat het oppervlak over iedere horizontaal gemeten meter 1 centimeter in hoogte verandert.
Het benodigde afschot hangt af van de toepassing, de ondergrond, de afwatering en eventuele projecteisen. Een percentage dat geschikt is voor een terras, hoeft niet geschikt te zijn voor een weg of een terrein met specifieke afwateringsvoorzieningen.
Hoe bereken je het afschot?
Je berekent het afschot door het hoogteverschil te delen door de horizontale afstand en de uitkomst met 100 te vermenigvuldigen.
Gebruik voor het hoogteverschil en de afstand dezelfde eenheid, bijvoorbeeld meters.
Rekenvoorbeeld: een terras van 6 meter
Stel dat je een terras aanlegt met een horizontale diepte van 6 meter. Je wilt dat het oppervlak vanaf de woning met 2% afloopt.
De berekening is:
Het totale hoogteverschil moet dus 12 centimeter bedragen.
Ligt het terras bij de woning op een hoogte van 0,00 meter, dan ligt het eindpunt bij een afschot van 2% op -0,12 meter.
Dit is een eenvoudig voorbeeld. Bij een werkelijk project moet je ook rekening houden met de afwatering, de beschikbare opbouwhoogte en de gewenste aansluiting op omliggende oppervlakken.
Hoe meet je een bestaand afschot?
Wanneer je een bestaand terrein wilt aanpassen of uitbreiden, is het vaak nodig om eerst de huidige helling vast te stellen.
Dat kan met een waterpasinstrument, bouwlaser of afschotlaser.
Stap 1. Bepaal twee meetpunten
Kies een beginpunt en een eindpunt in de richting waarin je het afschot wilt meten.
Meet vervolgens de horizontale afstand tussen deze punten.
Stap 2. Meet het hoogteverschil
Plaats een bouwlaser stabiel op een statief en laat deze horizontaal nivelleren.
Meet met een laserontvanger en meetbaak de hoogte op beide punten. Het verschil tussen de twee baakaflezingen geeft het hoogteverschil.
Let op: bij een horizontaal laservlak betekent een grotere baakaflezing dat het gemeten punt lager ligt.
Stap 3. Bereken het afschot
Stel dat je over een horizontale afstand van 20 meter een hoogteverschil van 30 centimeter meet.
Het bestaande afschot bedraagt dus 1,5%.
Met deze informatie kun je bepalen of de huidige helling behouden kan blijven of aangepast moet worden.
Afschot uitzetten met een bouwlaser
Een gewone horizontale bouwlaser, zoals de Topcon RL-H5A, creëert een horizontaal referentievlak.
Je kunt daarmee nauwkeurig hoogtes controleren en het gewenste afschot uitzetten door op verschillende afstanden de bijbehorende hoogtes te berekenen.
Bij een klein project is dat vaak een praktische werkwijze. Je bepaalt bijvoorbeeld vooraf hoeveel centimeter het oppervlak per meter moet dalen en controleert vervolgens met de meetbaak of de gewenste hoogtes worden aangehouden.
Bij grotere projecten of werkzaamheden waarbij voortdurend met een hellend vlak wordt gewerkt, kan een afschotlaser het werk vereenvoudigen.
Wat is het verschil tussen enkel en dubbel afschot?
Een afschotlaser kan het laservlak onder een ingestelde helling laten roteren. Daardoor ontstaat een referentievlak dat het gewenste afschot volgt.
Er zijn twee veelgebruikte uitvoeringen.
Enkel afschot: één hellingsrichting
Bij een enkel-afschotlaser stel je een helling in over één as, meestal de X-as.
Dit is geschikt voor werkzaamheden waarbij een oppervlak in één richting moet aflopen, bijvoorbeeld bij bepaalde bestratings- of terreinwerkzaamheden.
Dubbel afschot: twee hellingsrichtingen
Een dubbel-afschotlaser maakt het mogelijk om de X-as en Y-as afzonderlijk in te stellen.
Hiermee kun je een oppervlak creëren dat tegelijkertijd in twee richtingen helt.
Dat is bijvoorbeeld interessant bij complexe terreinprofilering, afwateringsvlakken en infrastructurele werkzaamheden waarbij zowel een langshelling als een dwarshelling nodig is.
Het voordeel: je hoeft niet op ieder meetpunt opnieuw een hoogteverschil uit te rekenen. Het ingestelde laservlak volgt de gewenste helling, zodat je met een geschikte ontvanger de hoogte kunt controleren.
Welke laser gebruik je voor afschotwerk?
Welke laser het meest geschikt is, hangt vooral af van het soort afschot, de grootte van het werk en de gewenste manier van werken. Voor een eenvoudige hoogtecontrole heb je namelijk niet direct een uitgebreide dubbel-afschotlaser nodig.
Bij TGSI vind je verschillende oplossingen van onder andere Topcon en GEO-Laser, van een horizontale bouwlaser tot professionele dubbel-afschotlasers.
Topcon RL-HV2S – afschot over twee assen
Moet je regelmatig een hellend vlak uitzetten, dan is de Topcon RL-HV2S een interessantere keuze.
Deze laser kan naast horizontaal en verticaal werken ook afschot over twee assen instellen. Daardoor hoef je het gewenste hoogteverschil niet steeds handmatig met de meetbaak uit te zetten: het laservlak zelf volgt het ingestelde afschot.
Dat maakt de RL-HV2S geschikt voor bijvoorbeeld:
- terreinwerk;
- bestrating;
- afwatering;
- grondverzet;
- funderingen;
- werkzaamheden met langs- en dwarsafschot.
De RL-HV2S is daarmee een veelzijdige keuze voor bedrijven die zowel normaal nivelleerwerk als afschotwerk met één laser willen uitvoeren.
Topcon RL-200 2S – voor professioneel dubbel-afschotwerk
Voor grotere en veeleisendere afschotwerkzaamheden heeft TGSI ook de Topcon RL-200 2S in het assortiment.
Dit model is specifiek ontwikkeld voor nauwkeurig werken met afschot over twee assen en past daardoor goed bij toepassingen in grondverzet, infra en terreinprofilering.
Wanneer je dagelijks met afschot werkt of over grotere afstanden nauwkeurig een hellend referentievlak wilt creëren, is een gespecialiseerde afschotlaser zoals de RL-200 2S een logische optie om te bekijken.
GEO-Laser NL-serie – groot bereik en verschillende hellingsbereiken
Naast Topcon heeft TGSI ook professionele dubbel-afschotlasers van GEO-Laser.
De NL-700, NL-701 en NL-702 hebben volgens de productspecificaties een werkbereik tot Ø 1.000 meter en een toelaatbare afwijking van ±5 mm op 100 meter.
Type
Hor/vert + dubbel afschot
Dubbel-Afschotlaser
Dubbel-Afschotlaser
Dubbel-Afschotlaser
Dubbel-Afschotlaser
Afschot X-as
tot ±5%
tot ±10%
-5% tot +50%
-5% tot +20%
-5% tot +20%
Afschot Y-as
tot ±5%
-5% tot +25%
-5% tot +5%
-5% tot +5%
-5% tot +5%
Werkbereik
tot Ø 800 m
tot Ø 1.100 m
tot Ø 1.000 m
tot Ø 1.000 m
tot Ø 1.000 m
Welke heb je nodig?
Je kunt de keuze eigenlijk heel eenvoudig benaderen:
Regelmatig afschot én ook horizontaal/verticaal werken?
Kijk dan naar een veelzijdige laser zoals de Topcon RL-HV2S.
Veel professioneel dubbel-afschotwerk in infra of grondverzet?
Dan komen gespecialiseerde modellen zoals de Topcon RL-200 2S en de dubbel-afschotlasers van GEO-Laser in beeld.
Een uitzonderlijk groot hellingsbereik nodig?
Dan is bijvoorbeeld de GEO-Laser NL-700, met een X-as van -5% tot +50%, interessant.
Welke laser het beste past, wordt dus niet alleen bepaald door het maximale afschot. Ook werkbereik, nauwkeurigheid, bediening, ontvangers, accessoires en het soort werkzaamheden spelen een rol.
Vijf aandachtspunten bij het uitzetten van afschot
Een nauwkeurig ingestelde laser is belangrijk, maar de werkwijze op de bouwplaats bepaalt mede het eindresultaat.
-
Controleer je uitgangshoogte. Zorg dat duidelijk is vanaf welk referentiepunt je werkt.
-
Controleer de richting van het afschot. Een correct percentage in de verkeerde richting levert alsnog een verkeerd resultaat op.
-
Plaats de laser stabiel. Voorkom dat het statief tijdens het werk verschuift.
-
Controleer je meetapparatuur. Laat de laser periodiek controleren en kalibreren.
-
Voer tussentijdse controles uit. Meet niet alleen aan het begin en einde, maar controleer ook tussenliggende punten.
Bij grote projecten is het verstandig om daarnaast de geldende toleranties en projecteisen te volgen.
Veelgestelde vragen over afschot
Hoeveel centimeter is 2% afschot per meter?
Bij 2% afschot bedraagt het hoogteverschil 2 centimeter per horizontaal gemeten meter. Over 10 meter is dat 20 centimeter.
Kan ik afschot meten met een gewone bouwlaser?
Ja. Met een horizontale bouwlaser, laserontvanger en meetbaak kun je het hoogteverschil tussen twee punten bepalen. Op basis daarvan bereken je het afschot.
Wanneer heb ik een dubbel-afschotlaser nodig?
Een dubbel-afschotlaser is handig wanneer je een hellend referentievlak in twee richtingen wilt instellen. Bijvoorbeeld bij terreinprofilering of werkzaamheden waarbij langs- en dwarshelling gecombineerd worden.
Kan een afschotlaser een bestaande helling meten?
Dat hangt af van het model en de gebruikte accessoires. Sommige GEO-Laser-modellen kunnen met een geschikte fixeerontvanger en afstandsbediening een bestaande helling automatisch bepalen.
Is een groter hellingsbereik altijd beter?
Niet noodzakelijk. Het benodigde hellingsbereik hangt af van de werkzaamheden. Voor veel toepassingen is een beperkt afschot voldoende, terwijl andere projecten een aanzienlijk grotere helling vereisen.
Persoonlijk advies over afschotlasers bij TGSI
Werk je regelmatig met afschot en wil je weten welke bouwlaser of dubbel-afschotlaser geschikt is voor jouw werkzaamheden?
Bij TGSI helpen we je graag bij het kiezen van de juiste meetapparatuur. Met meer dan 25 jaar ervaring in meet- en bouwapparatuur bieden we persoonlijk advies, service en kalibratie.
Of je nu een horizontale bouwlaser zoekt of een professionele dubbel-afschotlaser voor grotere projecten: we denken graag met je mee.
Bekijk ons assortiment op TGSI.nl of neem contact met ons op voor advies.
TGSI – praktijkgerichte oplossingen voor professionals in bouw en infra.